نقش پدافند غیر عامل در توسعه کشاورزی پایدار

پدافند غیرعامل

قسمت اول

پدافند در مفهوم کلی، دفع، خنثی کردن و یا کاهش تاثیرات اقدامات آفندی دشمن و ممانعت از دستیابی به اهداف خودی است. پدافند به دو بخش تقسیم می‌شود

۱- پدافند عامل

۲- پدافند غیرعامل

علاقه به حیات و حفظ بقاء به طور غریزی در هر انسانی وجود دارد لذا در طول تاریخ، بشر برای دستیابی به ملزومات حیاتی خود از جمله غذا و انرژی به گسترش و توسعه مراتع و زمین‌های کشاورزی و معادن پرداخته یا به جهت دفع تجاوز دشمنان خود جنگ‌ها و منازعات بسیاری را پشت سر نهاده است.

سلاح‌هایی که جوامع بشری قبل از دوران صنعتی در جنگ‌ها بکار می‌بردند دست ساز و بسیار ساده بود، بین فرآیندهای دانش و فناوری و نوع سلاح‌هایی که جوامع بشری برای بهره گیری از آنها در جنگ ابداع و اختراع می‌کرده‌اند، ارتباط نزدیکی وجود داشته است.

در دوران معاصر، این پیوستگی در اثر تحولات و پیشرفت‌های عظیم در فناوری رو به فزونی نهاده است. پس از وقوع انقلاب صنعتی در قرن هجدهم در اروپا و توسعه بیشتر، (پژوهش و توسعه) پیشرفت‌های شگرفی در همه سطوح فناوری پدید آمد.

به طوری که دوران کنونی به ویژه دو دهه اخیر را “عصر انقلاب سوم فناوری” یا “دوران انقلاب در میکروالکترونیک” نامیده‌اند، تحولات مذکور لزوما فناوری تسلیحاتی را به شدت تحت تاثیر قرار داد به طوری که همه ابعاد و سطوح این فناوری بسیار پیچیده شده و در خصوص طرح‌های نظامی جنبه راهبردی یافته است.

پیشرفت سریع علوم و فناوری نظامی در زمینه تولید انواع سلاح‌های آفندی توسط کشورهای پیشرفته و توان همپائی سایر کشورها موجب گردیده است تا بحث پدافند به ویژه دفاع غیر عامل توسط در اکثر کشورهای جهان مورد توجه جدی قرارگیرد.

بطور کلی پدافند غیر عامل مجموعه ی از اقدامات غیرمسلحانه اطلاق می شود که موجب افزایش بازدارندگی، کاهش آسیب پذیری، تداوم فعالیت¬های ضروری، ارتقاء پایداری ملی و تسهیل مدیریت بحران در مقابل تهدیدات و اقدامات نظامی دشمن می‌گردد، این تعریف اهداف زیر را دنبال می کند:

– کاهش آسیب پذیری زیر ساخت ها در حوادث جنگی و غیرجنگی

– اداره جامعه در شرایط جنگ

– تسهیل مدیریت بحران

– افزایش بازدارندگی

– ارتقاء پایداری ملی

پدافند غیرعامل برای رسیدن به توسعه پایدار باید محیطی امن در برابر حوادث در همه نقاط کشور بویژه تاسیسات زیربنایی ایجاد شود.

در انتها نیز به منظور بهره مندی از تجارب جهانی در راستای دفاع از میهن و حفظ زیر ساخت های حیاتی و حساس کشور و پیشگیری از آسیب وارده به جوامع آسیب پذیر و غیر نظامی و رسیدن به توسعه پایدار پیشنهادات اجرایی ارائه می گردد.

اهمیت پدافند غیر عامل از نظر اساسنامه سازمان پدافند غیر عامل کشور

۱)موجب زنده ماندن و حفظ بقای نیروی انسانی می گردد که با ارزشترین سرمایه و موجودیت ملی کشور می باشد.

۲) موجب صرفه جویی کلان اقتصادی و ارزی در حفظ تجهیزات و تسلیحات بسیارگران قیمت نظامی و.. میگردد.

۳) اقدامات پدافند غیرعامل، مراکز حیاتی و حساس اقتصادی، سیاسی، نظامی، ارتباطی و مراکز عمده علمی و فرهنگی و… را در برابر حملات دشمن حفظ و ادامه فعالیت در شرایط بحران و جنگ را ممکن می کند.

۴) اقدامات دفاع غیرعامل موجب تحمیل هزینه قابل توّجه به دشمن می گردد.

۵) اقدامات دفاع غیرعامل سبب به وجود آمدن تأثیرات روحی و روانی مثبت در شهروندان و رزمندگان می گردد.

۶) اقدامات دفاع غیرعامل موجب حفظ نیروها برای ضربه زدن در زمان و مکان مناسب و گرفتن آزادی و ابتکار عمل از دشمن می گردد.

۷) در مقام مقایسه سه عنصر (تهاجم، دفاع عامل و غیرعامل) عنصر دفاع غیرعامل مخارج و هزینه های کمتری دارد و از نظر اخلاقی و بشر دوستی و سیاسی مفهوم صلح دوستانه و تنش زا دارد.

۸) اجتناب ناپذیر بودن بروز جنگ های آینده و لزوم آمادگی دفاعی.

۹) نیل به دفاع غیرعامل در مقایسه با دفاع عامل، ساده ترین و سهل الوصول تر و با سیاست خودکفایی و عدم وابستگی کشور هم جهت است.

۱۰) پیشگیری بهتر از درمان است. تصفیه آب در سرچشمه آسان تر از تصفیه در دریاست. متخصصین زلزله شناسی ژاپنی عقیده دارند:

این زلزله نیست که موجب کشته شدن انسان های بی گناه و بروز خسارت می گردد بلکه سازه های ناامن می باشند که موجب بروز مرگ و خسارت می گردند.

۱۱) نظریه های استراتژیک و دکتر ین های نظامی، دال بر اهمّیّت و لزوم توجه به دفاع غیرعامل می باشد.

۱۲) اقدامات پدافند غیرعامل موجب کاهش آسیب پذیری و حفظ سرمایه های کلان موجود در یک کشور در شرایط وقوع جنگ یا بلاهای غیرطبیعی می گردد.

پدافند غیر عامل در بخش کشاورزی

اما پدافند غیر عامل در بخش کشاورزی ، به مجموعه اقدامات پیشگیرانه در حوزه دام و گیاه اطلاق می گردد که با اجرای آن می توان قدرت اثر تهدیدات را کاهش و آستانه آسیب پذیری بخش کشاورزی را افزایش داد به این ترتیب می توان میزان خسارات و تلفات احتمالی ناشی از تهدیدات را به حداقل ممکن کاهش داد.

غالبا در منابع علمی و متون اصلی از پدافند غیر عامل در بخش کشاورزی با عنوان آمادگی در برابر تهدیدات زیستی عمدی یا اقدامات مقابله با اگروتروریسم یاد می گردد.

بخش کشاورزی از حساسیت ویژه ای برخوردار است و کم کردن راندمان تولید وضربه زدن به بخش تولید وتوزیع کالاهای کشاورزی از اهداف دشمن است.

بی توجهی و بی تدبیری برخی مسئولین در وارد کردن بی رویه محصولات و عدم استفاده و حمایت از تولیدات داخلی موجبات وابستگی کشور به کشورهای بیگانه را فراهم می سازد.

استفاده از روشهای نوین کاشت، داشت و برداشت انواع محصولات کشاورزی در سطح کشور از وابستگی به واردات بی رویه بعضی محصولات ما را رها می کند.

نقش پدافند غیر عامل ایجاد بسیج امکانات و منابع و ارتقای آن در جهت جلوگیری و پیشگیری از حوادث و عوامل بحران ساز و مدیریت بحرانهای ناشی از حوادث و آلودگیهای زیستی است و در این راستا هماهنگی، هدایت، نظارت و مدیریت یکپارچه منابع و امکانات، استفاده از پتانسیلها درحوزه های مختلف می تواند گام مهمی در به ثمر رساندن اهداف پدافند غیر عامل در بخش کشاورزی باشد.

با توجه به گستردگی بخش کشاورزی، پدافند غیرعامل در حفظ سلامت و تثبیت وضعیت تولید نقش انکارناپذیری دارد.

حوزه های پدافند غیر عامل به شش بخش انسان، دام، غذا، آب، کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست تقسیم می شود.

هر گونه رویداد یا حادثه طبیعی یا غیرطبیعی با استفاده از عوامل زیستی که موجب تضعیف و نابودی سرمایه های انسانی و یا آسیبهای اقتصادی از طریق تخریب و نابودی سرمایه های ملی زیستی شود، تهدید زیستی محسوب می شود که باید اقدامات اساسی قبل از وقوع این چنین تهدیداتی پیش بینی و اتخاذ شود.

ادامه دارد…

نویسنده: دکتر علیرضا معماری